السيد محمد حسين الطهراني
126
امام شناسى (فارسى)
فطرت و حكم عقل مستقلّ است . معنى انحصار مذهب در مذاهب چهارگانه آن است كه هر مسلمان بايد عملا معنى يا ايّها الّذين آمنوا را از يكى اين چهار تن بپرسد و در عمل به هر آيهاى از آيات و هر گفتارى از رسول خدا زبان يكى از اين چهار تن را مفسّر قرار دهد ، آيا اين چهار نفر معصوماند ، و در كلام آنها خطائى نيست ؟ اگر چنين است پس چرا چهار مذهب شد و اختلافات به چهار رسيد ؟ دين ، دين واحد است ، و اين اختلاف ، خود بهترين شاهد بر عدم عصمت آنان است . علاوه با علم اجمالى قطعى در بين اين آراء و فتاوى يا همه باطل و يا بعض از آنها باطل است ، و لزوم اتّباع از يكى از آنها لزوم پيروى و وجوب متابعت از امر محتمل الخطاء است و اين حكم خلاف حكم عقل است . هر كس مىتواند مستقلّا با عقل و دانش خود از كتاب خدا و سنّت رسول خدا پيروى كند . عدم جواز اجتهاد به طور مطلق و حصر اجتهاد در داخل يكى از مذاهب چهارگانه ، حكم به لزوم پيروى از خطا است ، و چون اين چهار تن معصوم از خطا نيستند و هيچ كس دربارهء آنان احتمال عصمت را نداده است ، بنابر اين باب اجتهاد مطلق بدون محبوسيّت در آراء و فتاواى اين چهار نفر براى تمام افراد مسلمانان تا روز قيامت باز است . اين گفتار صريح شيعه مىباشد ، كه ابدا جاى اشكال و ابهامى ندارد و احدى را از عامّه قدرت بر دفع آن نيست . كتاب معروف علّامهء عصر سيّد شرف الدين جبل عاملى به نام « النّصّ و الاجتهاد » « 1 » از كتب بسيار نفيس و ذىقيمتى است كه نوشته شده است ، و شايد به پيرو مطالعهء اين كتاب و با سعى مرحوم آية اللّه بروجردى ، مفتى اعظم مصر و رئيس جامعة الازهر شيخ محمود شلتوت فتواى معروف و جهانى خود را مبتنى بر جواز تمسّك به فقه شيعهء اماميّه صادر نمود . اينك ، عين فتواى او را در اينجا ذكر مىكنيم :
--> ( 1 ) موضوع اين كتاب شريف اين است كه ما جماعت شيعه ملتزم به نصهاى پيغمبر اكرم ( ص ) هستيم ولى عامّه در مقابل نصّ حضرت رسول اكرم از خود اجتهاد مىكنند و رأى مىدهند ، مثل آنچه كه در ص 97 به بعد همين كتاب گذشت ، و در آن كتاب نفيس آن نمونهها و نمونههاى بسيار ديگر استقصاء شده است .